Windows Server Technical Preview – Yeni Hyper-V Özellikleri

02.10.2014 | 18:14 Dokümanlar , Hyper-V , Windows 2 Yorum

Dün teknik önizleme dağıtımı yayınlanan ve 2016 yılında piyasada olması beklenen Windows Server’ın bir sonraki sürümü ile yeni bir Hyper-V geliyor. Bu konudaki gelişmelere geçmeden önce Windows Server Technical Preview için Windows Server’ın Gelecek Sürümü Hakkında İlk Bilgiler ve genel anlamda duyurulan yenilikler hakkında diğer bilgileri içeren Windows Server Technical Preview Yayınlandı yazılarını da okumanızı öneririm.

Windows Server Technical Preview’da yer alan yeni Hyper-V için 5.0 demek mümkün. Ama aslında Hyper-V’nin resmi bir sürüm numarası olmadığı çok açık. Hyper-V bir Windows Server rolü olduğu için Windows Server sürümüyle birlikte anılır. Ancak piyasada kendiliğinden oluşmuş ve takip eden bir numara sırası da yok değil :) Bu açıdan baktığımızda liste aşağıdaki gibi.

  • Hyper-V 1.0 – Windows Server 2008 Hyper-V
  • Hyper-V 2.0 – Windows Server 2008 R2 Hyper-V
  • Hyper-V 3.0 – Windows Server 2012 Hyper-V
  • Hyper-V 4.0 – Windows Server 2012 R2 Hyper-V
  • Hyper-V 5.0 – Windows Server 2016 Hyper-V veya şu an Windows Server Technical Preview Hyper-V

Windows Server 2016 ismi henüz resmi değildir ve ürün piyasaya bu isimle çıkmayabilir.

Ben x.0 yerine nesil sınıflandırmasını tercih ediyorum.

Dün yayınlanan Windows Server Technical Preview’da, gelecekte kullanıma sunulacak olan 5. Nesil Hyper-V’den de bazı özellikler yer alıyor. Bazı özellikler diyoruz çünkü yeni sunucu işletim sistemi ve görevleri hala geliştirme sürecinde. Yayınlanan teknik önizleme dağıtımı üzerindeki özelliklerin işletim sistemi son haline ulaştığında yer alacak özelliklere oranla küçük bir bölüm olduğunu anlamak çok zor değil. Windows Server 2016 veya Windows Server 10 veya tamamen farklı bir isim ile 2016 yılında piyasaya çıkacak olan yeni Windows Server işletim sistemi bir ana sürüm olacağı için üzerinde yenilikçi birçok özellik yer alacaktır. Bunların büyük bölümü bence bugün Windows Server Technical Preview üzerinde yer almıyor. Ama yine de, gelecek Windows Server teknolojilerine adaptasyonu hızlandırmak için bugünden incelemeye değer bir dağıtım var ortada.

Hyper-V 5.0 (WinSrv Tech Prev) – Hızlı Bakış

Sonraki bölümde detayları yer alan ve 5. nesil Hyper-V’de yer alması beklenen yeni teknolojiler için hızlı bakış listesi.

  • Rolling Hyper-V Cluster Cluster Upgrade
  • Storage Quality of Service (QoS)
  • Yeni Sanal Makine Versiyonu (VM Configuration Version)
  • Yeni Sanal Makine Konfigürasyon Dosyası Formatı (VMCX – VMRS)
  • Production Checkpoint
  • Hyper-V Manager Geliştirmeleri
  • Windows Update Üzerinden Integration Services Dağıtımı
  • Canlı Ağ Adaptörü Ekleme/Çıkartma (Hot add/remove Virtual Network Adapter)
  • Canlı Bellek Ekleme/Çıkartma (Hot add/remove Virtual RAM)
  • Linux Secure Boot
  • Connected Standby

Windows Server Technical Preview Yeni Hyper-V Özellikleri

5. nesil Hyper-V’de yer alması planlanan aşağıdaki yeni özellikleri final liste olarak değil, önden incelenmesi gereken bir takım yenilikler şeklinde düşünmelisiniz. Çok büyük ihtimalle bu özelliklerin tamamı 5. nesil Hyper-V’nin final sürümünde yer alıyor olacak. Ayrıca ilerleyen günlerde çıkması muhtemel yeni önizleme sürümlerine veya ürünün kararlı son sürümüne mutlaka yeni özellikler de dahil olacaktır.

Rolling Hyper-V Cluster Upgrade

Yeni bir Failover Cluster özelliği olan Cluster Operating System Rolling Upgrade ile örneğin Windows Server 2012 r2 Hyper-V olarak çalışan Cluster ortamını ve üzerindeki iş yüklerini kesintiye neden olmadan üst sürüme yükseltilebilirsiniz. Rolling Cluster Upgrade sırasında, mevcut Windows Server 2012 R2 Hyper-V Cluster yapısı içerisine doğrudan Windows Server Technical Preview node’ları dahil edebiliyorsunuz. Ardından farklı sürümlerle çalışan Cluster OS’ler arasında sanal makinelerinizi kesintisiz olarak taşımak mümkün.

rolling-hyper-v-cluster-upgrade

Rolling Hyper-V Cluster Upgrade yönteminin en önemli avantajları aşağıdaki gibi özetlenebilir.

  • Yükseltme sırasında yeni donanım ihtiyacı yok. Mevcut node’ları aynı cluster yapısı içinde yükseltip fonksiyonel olarak çalıştırmaya devam edebilirsiniz.
  • İş yükleri için kesinti yok. (No downtime)
  • Herhangi bir aşamada güvenli geri dönüş mümkün. (Roll-back)

Bu yöntem ile üst sürüme geçiş süreci boyunca cluster functional level Windows Server 2012 R2 olarak çalışmaya devam eder. Geçiş tamamlanıp tüm Windows Server 2012 R2 node’larını Hyper-V Cluster’dan düşürdüğünüzde, Update-ClusterFunctionalLevel PS cmdlet’i ile cluster functional level’ı da yükseltebilirsiniz.

Cluster functional level’ı bir kez yükselttiğinizde tekrar Windows Server 2012 R2 seviyesine dönemeyeceğinizi unutmayın.

Rolling Hyper-V Cluster Upgrade süreci boyunca cluster functional level Windows Server 2012 R2 olarak kalacağı için geçiş boyunca aşağıdakiler aklınızda olsun.

  • Windows Server 2012 R2 olarak çalışan cluster functional level yükseltilene kadar yeni özellikler kullanılamaz.
  • Windows Server 2012 R2 olarak çalışan cluster functional level yükseltilene kadar VM konfigürasyon versiyonları 6.0’a yükseltilemez.
  • Rolling Upgrade boyunca oluşturulan yeni VM’ler uyumluluğun korunması adına 5.0 versiyonunda oluşturulur. (Buradaki 5.0 VM konfigürasyon versiyonudur)
  • Cluster, Hyper-V ve VM yönetimini Windows Server Technical Preview veya Windows 10 Technical Preview (RSAT) üzerinden yapmalısınız.

Storage Quality of Service (QoS)

Hyper-V sanal makineleriyle birlikte çalışabilen bir Scale-out File Server yeniliğidir.

Scale-out File Server üzerinde oluşturulan depolama kaynakları için QoS politikaları belirledikten sonra bu depolama kaynaklarını örneğin Hyper-V üzerinde çalışan sanal makinelere bir veya daha fazla sanal disk olarak atayabilirsiniz. Böylece VM’lerin depolama performansları ve oluşturduğu yük, sizin daha önceden belirlemiş olduğunuz QoS politikalarına göre dinamik olarak yönetilebilir. Örneğin önemli sanal diskler için IOPs rezervasyonu yaparak IO garanti edebilir veya IOPs rezervasyon ve limitleri bir grup VM’e atayarak havuz mantığında denetlenmelerini sağlayabilirsiniz. Merkezi olarak oluşturup yönetebileceğiniz Storage QoS politikalarını bir sanal diske, bir veya bir grup VM’e, bir servise veya doğrudan tenant’a uygulayabiliyorsunuz.

Yeni VM Konfigürasyon Versiyonu (VM Configuration Version)

Hyper-V sanal makineleri, üzerinde çalıştığı Windows Server Hyper-V sürümüne göre farklı konfigürasyon versiyonlarına sahip olurlar. Bu versiyonlar, konfigürasyon dosyası structure yapısından tutun, snapshot zinciri, save state verisi ve o VM üzerinde kullanılabilir diğer özelliklere kadar çeşitli farklılıklara neden olur. Bu yüzden, örneğin Windows Server 2012 Hyper-V üzerinde çalışan bir sanal makineyi doğrudan Windows Server 2008 R2 Hyper-V üzerinde çalıştıramazsınız. Eğer bir yükseltme operasyonu söz konusuysa durum yine aynıdır. Windows Server 2008 R2 Hyper-V yapısını Windows Server 2012 Hyper-V’ye yükseltirken VM konfigürasyon sürümleri de otomatik olarak yükseltilir ve o VM’leri normal yollarla tekrar eski sürüm Hyper-V üzerinde çalıştıramazsınız. Bu kısmen kötü bir durumdur çünkü bazen platform seviyesinde olmasa bile VM seviyesinde geriye dönüşler gerekebiliyor.

Windows Server 2012 R2 Hyper-V üzerinde oluşturulan VM’lerin konfigürasyon versiyonu 5.0’dır. Windows Server Technical Preview Hyper-V ‘de ise yeni bir VM konfigürasyon versiyonu geliyor: Versiyon 6.0

hyper-v-vm-version-6

Daha önce Windows Server 2012 R2 Hyper-V’de oluşturulmuş versiyon 5.0 VM’leri doğrudan Windows Server Technical Preview Hyper-V’ye import edip çalıştırabilirsiniz. Windows Server Technical Preview Hyper-V hem 5.0 hem de 6.0 versiyondaki VM’leri aynı anda çalıştırmayı destekler.

Gelecek sürüm Hyper-V’de farklı olarak, Windows Server 2012 R2 Hyper-V’de oluşturulmuş bir VM’i Windows Server Technical Preview Hyper-V’ye import ettiğinizde, VM’in konfigürasyon dosyası otomatik olarak yükseltilmez. Aslında bu sayede, siz VM versiyonunu 6.0’a yükseltene kadar VM’i tekrar Windows Server 2012 R2 Hyper-V üzerine geri alma şansına sahip olursunuz. Ancak 6.0’a yükseltene kadar Windows Server Technical Preview Hyper-V üzerinde 5.0 olarak çalışan VM’lerde yeni özelliklerin kullanılamayacağını unutmayın. Eğer VM versiyonu 6.0’a yükseltirseniz, normal yollarla VM’i tekrar Windows Server 2012 R2 Hyper-V’ye geri alamazsınız çünkü 4. nesil Hyper-V, versiyon 6.0 VM’leri tanımaz.

Windows Server Technical Preview üzerinde oluşturulan tüm yeni VM’ler için varsayılan konfigürasyon versiyonu 6.0’dır.

  • VM Version 5 – Windows Server 2012 R2 Hyper-V ve Windows Server Technical Preview Hyper-V üzerinde çalışabilir.
  • VM Version 6 – Sadece Windows Server Technical Preview Hyper-V (veya Windows 10) üzerinde çalışabilir.

Bir Hyper-V Host üzerindeki tüm VM’lerin versiyon bilgisini almak için Get-VM * | ft name, version PS komutunu kullanabilirsiniz.

get-vm-version

Bir VM’in versiyonunu yükseltmek için ise Update-VmConfigurationVersion vmname PS komutunu kullanabilirsiniz.

Çalışır durumdaki bir VM’in konfigürasyon versiyonunu yükseltmek için Update-VmConfigurationVersion vmname PS komutunu çalıştırdığınızda VM otomatik olarak shutdown (force) edilir.

update-vm-version

Windows Server 2012 R2 Hyper-V’den Windows Server Technical Preview Hyper-V’ye taşıdığınız VM’lerde yeni özellikleri kullanabilmek adına VM konfigürasyon versiyonunu 5.0’dan 6.0’a yükseltmeden önce aşağıdakiler aklınızda bulunsun.

  • VM konfigürasyon versiyonunu yükseltirken VM kapalı (turned off) durumda olmalı.
  • VM konfigürasyon versiyonunu 6.0’a yükselttikten sonra tekrar 5.0’a indiremezsiniz. (downgrade desteklenmez)
  • VM konfigürasyon versiyonunu 6.0’a yükselttikten sonra Windows Server 2012 R2 Hyper-V üzerine geri taşıyamazsınız.
  • Hyper-V Cluster functional level Windows Server 2012 R2 olduğu sürece, Update-VmConfigurationVersion cmdlet’i kullanamazsınız. Ancak cluster functional level’ın yükseltilmesi için gerekli şartları sağladıktan sonra çalıştırmak mümkün. En önemli şart, o Cluster içerisinde hiç Windows Server 2012 R2 Hyper-V node kalmamış olması :)
  • VM konfigürasyon versiyonunu 6.0’a yükselttikten sonra VM konfigürasyon dosya formatı VMCX olarak değişir.

Yeni VM Configuration File Format (VMCX – VMRS)

Windows Server Technical Preview üzerindeki versiyon 6.0 sanal makineler için ayarların ve diğer sanal makine bilgilerinin tutulduğu konfigürasyon dosya formatı .VMCX olarak, çalışma anı verilerinin (runtime state) tutulduğu dosya formatı ise .VMRS olarak değişti.

hyper-v-vmcx-vmrs-file-format

Yeni .VMCX ve .VMRS dosya formatları, VM konfigürasyon bilgilerinin yazılması ve okunması süreçlerinde verimliliği arttırmak hedefli yeni bir tasarıma sahip. Aynı zamanda Storage hatalarında ortaya çıkabilen potansiyel bozulmalara karşı da daha dayanıklı.

.VMCX ve .VMRS dosyaları binary formattadır. Bu yüzden direkt düzenlenmesi desteklenmez.

Eski formatlar olan .XML .BIN ve .VSV dosyaları versiyon 6.0 VM’lerde artık kullanılmıyor. Ancak geriye dönük uyumluluk sağlamak amacıyla Windows Server Technical Preview Hyper-V’de verisyon 5.0 olarak çalışan VM’ler için bu formatlar hala kullanılabilir durumda.

Production Checkpoint

Bu yeni sayılabilecek Checkpoint yaklaşımı, aslında mevcut Checkpoint teknolojisinin biraz daha gelişmiş hali. Production Checkpoint, VM’ler için anlık görüntüler oluşturduktan sonra geriye dönük restore işlemlerini üretim iş yükleri (production workloads) için dahi tam olarak desteklenen bir şekilde gerçekleştirebiliyor. Üzerinde Checkpoint (veya eski ismiyle Snapshot) desteklenmeyen iş yüklerini hatırlatırsınız? İşte bu durumu ortadan kaldırmaya aday bir özellik.

hyper-v-production-checkpoint

Production Checkpoint tam desteği garanti ederken Guest OS içinde özel bir yedekleme ve geri dönüş teknolojisi kullanıyor ki bu yine VSS destekli bir çözüm. Bu yüzden sadece Windows OS’leri hedef alıyor. Linux VM’ler için hala file-system consistent olarak Checkpoint oluşturuluyor. Bu arada Windows Server Technical Preview üzerinde yine saved state tabanlı Checkpoint oluşturmak mümkün. Buna Standard Checkpoint diyoruz. Standard Checkpoint’ler application-consistent iken Production Checkpoint’ler data-consisten durumdadır. Ayrıca eğer isterseniz artık bir VM için Checkpoint özelliğini komple devre dışı bırakabilirsiniz.

Hyper-V Manager Geliştirmeleri

Hyper-V sunucularını, VM’leri ve bazı diğer bileşenleri yönetmeye yarayan GUI tabanlı Hyper-V Manager aracı Windows Server Technical Preview üzerinde de kullanılabilir durumda. Bu yeni sürümde, Hyper-V Manager için aşağıdaki geliştirmeler ön plana çıkıyor.

Alternatif kimlik bilgisi girişi (Alternate credentials support)

Yeni Hyper-V Manager konsolu üzerinden uzak Hyper-V sunuculara bağlanırken artık alternatif kimlik bilgisi (username/password) belirtebiliyorsunuz. Aynı zamanda bu bilgiyi daha sonra kullanmak üzere kayıt etmek de mümkün.

windows-server-technical-preview-hyper-v-img1

Alt sürüm yönetimi (Down-level management)

Bugüne kadar Hyper-V Manager’lar alt sürüm Hyper-V sunucularını yönetemiyordu. Windows Server Technical Preview’da yer alan Hyper-V Manager, aynı zamanda Windows Server 2012, Windows Server 2012 R2, Windows 8 ve Windows 8.1 üzerindeki Hyper-V görevlerini de yönetebiliyor. Yeni Hyper-V Manager, Windows 10 Technical Preview üzerinde ise RSAT ile kullanılabilir durumda.

Güncellenmiş yönetim protokolü

Yerel veya uzak Hyper-V sunucular üzerinde yönetim gerçekleştirirken veya belirli görevleri tetiklerken arka planda yürüyen işlerde ve gereksinimlerde bazı değişiklikler ve iyileştirmeler gerçekleşmiş durumda. Aynı zamanda uzak Hyper-V sunucularını yönetmeye başlamak için gereksinimleri sağlamak artık çok daha kolay. Yeni Hyper-V Manager WMI yerine WinRM üzerinden bağlanabiliyor ve mesela Hostname yerine IP adresi girişini de kabul ediyor.

Update Services (WSUS) Üzerinden Integration Services Dağıtımı

Sanal işletim sistemlerinin (Guest OS) Hyper-V platformu üzerinde tam fonksiyon çalışması için yüklenen (veya bazı işletim sistemlerinde önceden yüklü olarak gelen) sürücü paketini Integration Services olarak isimlendiriyoruz. Windows Server Technical Preview ile yeni bir Integration Services sürümü de gelmiş oluyor. Hem şimdi hem de ürün final sürümüne ulaştığında, özellikle mevcut VM’leri Windows Server Technical Preview üzerine taşırken mutlaka Integration Services sürücülerinin de güncellenmesi gerekecek. Ayrıca bu sürüm ile birlikte yeni Integration Services yayınlanma sıklığı da artıyor. Yani Windows Server Technical Preview kararlı hale ulaştığında, sonraki her yeni Hyper-V sürümü yerine ihtiyaç duyulan herhangi bir zamanda yeni Integration Services sürücü paketi yayınlanabilecek. İşte bu güncelleme işi artık Windows Update veya kuruluş içi yönetilen WSUS (Windows Server Update Services) yardımıyla gerçekleştirilebiliyor. Bu durum yine sadece Windows VM’ler için geçerli. Linux VM’leri eski yöntemlerle güncellemeye devam edebilirsiniz. Ayrıca artık vmguest.iso yok.

Canlı Ağ Adaptörü Ekleme/Çıkartma (Hot add/remove Virtual Network Adapter)

Windows Server Technical Preview ile birlikte artık çalışır durumdaki sanal makineler üzerine doğrudan sanal ağ kartı (virtual network adapter) ekleyebilir, gerekmediğinde ise yine canlı olarak geri çıkartabilirsiniz. VM Settings bölümünde Add Hardaware > Network Adapter > Add yolunu izleyerek bu işi gerçekleştirmek mümkün.

hot-add-network-adapter

Yeni adaptör üzerindeki tüm yapılandırma ayarları da yine canlı olarak gerçekleştirilebiliyor. (Aslında eskinden de böyleydi)

hot-add-network-adapter-2

Hot-add network adapter ve Hot-remove network adapter özelliği;

  • Sadece Generation 2 VM’ler için kullanılabilir.
  • VM konfigürasyon versiyonunun 5.0 veya 6.0 olması önemli değildir.
  • Windows ve Linux Tabanlı VM’ler için kullanılabilir.

Aynı zamanda PowerShell cmdlet ile de yönetilebilen bir özelliktir.

Canlı Bellek Ekleme/Çıkartma (Hot add/remove Virtual RAM)

Windows Server Technical Preview ile birlikte artık çalışır durumdaki sanal makineler üzerinde bellek miktarını yükseltmek veya düşürmek mümkün. Hot-add memory ve Hot-remove memory olarak konuşabileceğimiz bu özellik, bir sonraki Hyper-V sürümünde sıkça kullanılacak gibi duruyor. Canlı bellek ekleme ve çıkartma özelliğini kullanmak için Hyper-V Manager üzerinde çalışır durumdaki VM’e gidin, Settings > Memory yolunu takip edin ve aşağıdaki gibi Startup RAM kutucuğuna yeni değeri girerek onaylayın.

hyper-v-hot-add-remove-memory

Ardından değişiklik VM’e uygulanır.

Aşağıda ise 2GB atanmış (static) memory ile çalışan bir VM’in önce ve 1GB’a çekildikten sonraki davranışını görebilirsiniz.

hyper-v-hot-add-memory-vm

Hot-add memory ve Hot-remove memory özelliği;

  • Generation 2 VM’ler için kullanılabilir.
  • Sanal işletim sistemi olarak sadece Windows Server Technical Preview ve Windows 10’a uygulanabilir.

Aynı zamanda PowerShell cmdlet ile de yönetilebilen bir özelliktir.

Linux Secure Boot

Windows Server Technical Preview üzerinde çalışan Generation 2 Linux VM’ler artık secure boot özelliği aktif şekilde boot olabilecekler.

hyper-v-linux-secure-boot

Windows Server Technical Preview Hyper-V host üzerinde çalışan SUSE Linux Enterprise Server 12 ile Ubuntu 14.04 ve sonrası için secure boot aktiftir. Bir Linux VM’i scure boot özelliğiyle boot etmeden önce VM’e Microsoft UEFI Certificate Authority ile konuşması gerektiğini söylemeniz gerekir. Bunun için ilgili VM adına aşağıdaki PS komutunu bir kez çalıştırmanız yeterli.

Set-VMFirmware vmname -SecureBootTemplate MicrosoftUEFICertificateAuthority

Connected Standby

5. nesil Hyper-V rolünün çalıştığı sistem üzerinde (ki bu bir Windows 10 istemci de olabilir – Client Hyper-V) Always On/Always Connected (AOAC)  güç modeli aktifse, Connected Standby güç durumu kullanılabilir ve bu beklendiği gibi çalışır. Hypervisor güç yönetim modeli bu durumu yönetebilecek şekilde modifiye edilmiştir. Notebook, SurfacePRO gibi cihazlarda çalışan Hyper-V görevleri için oldukça anlamlı.

Yeni Hyper-V Özelliklerini Test Edebileceğiniz İşletim Sistemleri

Aşağıdaki önizleme sürümleri üzerinde 5.nesil Hyper-V’ye ait yukarıdaki özellikleri test etmeniz mümkün.

Microsoft Hyper-V Server Technical Preview

İndir http://www.microsoft.com/en-us/evalcenter/evaluate-hyper-v-server-vnext-technical-preview

Windows 10 Technical Preview (Client Hyper-V)

İndir http://www.microsoft.com/en-us/evalcenter/evaluate-windows-technical-preview-for-enterprise

Windows Server Technical Preview

İndir http://www.microsoft.com/en-us/evalcenter/evaluate-windows-server-vnext-technical-preview

Yazı Etiketleri: , , , , ,

Sayfa Başı ▲

Yorumlar (2)

  1. Muharrem Aydin

    Selam,

    Elinize saglik Hocam güzel bir Döküman Tesekkürler…..

  2. Uğur CIVAK

    Hocam elinize sağlık.

Yorum Ekle