Windows Server Bare Metal Recovery Yedeği Nasıl Dönülür

Windows Server işletim sistemlerinde tam koruma sağlayan ve direkt çıplak donanım üzerine geri dönülebilme özelliğine sahip Bare Metal Recovery yedekleme tekniği, platforma entegre ve ücretsiz Windows Server Backup aracıyla kullanılabildiği gibi System Center Data Protection Manager sürümleri ve bazı üçüncü parti yedekleme yazılmalarıyla da kullanılabilmektedir.

Windows Server Bare Metal Recovery nedir ve hangi amaçlar için kullanılır? Ücretsiz Windows Server Backup aracıyla Bare Metal Recovery yedeği nasıl alınır ve bu sırada nelere dikkat etmelisiniz? Eğer yapınızda yer alıyorsa System Center Data Protection Manager 2012 R2 kullanarak Bare Metal Recovery amaçlı yedeklemeyi nasıl gerçekleştirebilirsiniz? gibi konulardan daha önce detaylıca bahsetmiştim. Bu yazılara aşağıdaki bağlantılar üzerinden ulaşabilirsiniz.

Windows Server – Bare Metal Recovery Nedir?

Windows Server Backup İle Bare Metal Recovery Yedekleme Nasıl Yapılır?

Data Protection Manager ile Bare Metal Recovery Yedekleme Nasıl Yapılır?

Bare Metal Recovery – Çıplak Donanıma Geri Dönüş

Windows Server işletim sistemi üzerinde aldığınız BMR yedeğini yüksek ihtimalle aynı aracı kullanarak geri dönme şansınız olmayacak. Bare Metal yani Çıplak Donanım üzerine dönülebilen bir yedek türü olduğu için ortada fiziksel sunucu dışında herhangi bir işletim sistemi veya program yoktur. (Yüklü ama işletim sistemi başlatılamayan donanımlar da kapsama dahil.)

Örneğin Windows Server Backup aracıyla aldığınız Bare Metal Recovery yedeğini çıplak sunucu üzerine yine Windows Server Backup aracını kullanarak dönebilir misiniz? Dönemezsiniz çünkü işletim sisteminin bir parçası olan Windows Server Backup aracına ulaşma şansınız olmayacak. Benzer şekilde Data Protection Manager ile alınan Bare Metal Recovery yedeğini yine DPM yardımıyla geri yükleyemezsiniz çünkü çıplak donanım üzerinde DPM servislerinden söz etmek mümkün değildir. Bu yüzden, çıplak bir sunucu üzerine Bare Metal Recovery yedeğini dönmek için sunucuyu geçici bir işletim sistemiyle başlatmanız ve bazı yardımcı araçları kullanarak kurtarma işlemini uygulamanız gerekir.

Bazı üçüncü parti çözümler uzaktan Bare Metal Recovery veya Image tabanlı yedekleri geri yüklemek için özel yöntemler sunabiliyor.

Bare Metal Recovery geri dönüşü için kullanabileceğiniz en bilindik ve ücretsiz araç Windows Server kurulum medyasıdır. Windows Server kurulum medyası, Windows PE tabanlıdır ve gerekli durumlarda kullanılmak üzere Windows RE araçları barındırır.

Bare Metal Recovery Yedeği Nasıl Dönülür

Daha önce alınmış Bare Metal Recovery yedeğini çıplak bir sunucu üzerine dönmek için gerekli temel adımlar aşağıda yer alıyor.

  • Bare Metal Recovery yedeğini bir ağ dizinine açın ve paylaştırın. Everyone okuma yetkisi verin.
  • Çıplak donanımı temsil eden fiziksel sunucuyu veya sanal makineyi ağa erişecek şekilde hazırlayın.
  • Çıplak sunucuyu uygun Windows kurulum medyasıyla başlatın ve Repair bölümüne gidin.
  • Ağ üzerindeki yedek kaynağını gösterip kurtarma işlemini başlatın.

Bu sürecin adım adım nasıl gerçekleştirileceği ve bu sırada nelere dikkat edilmesi gerektiği aşağıdaki bölümlerde yer alıyor.

Bare Metal Recovery Yedek Dosyalarının Çıkartılması

1) Windows Server Backup

Windows Server Backup ile alınmış bir Bare Metal Recovery yedeğini kullanmak (çıkartmak) istiyorsanız özel bir şey yapmanıza gerek yok çünkü zamanında alınmış yedek kaynağı barındığı yerde açık ve kullanmaya hazır bir şekilde tutulur.

Windows Server Backup - Bare Metal Recovery

İlgili dizin altındaki Bare Metal Recovery yedek dosyaları Windows RE ile dönmek için hazırdır. Dizini paylaşıma açarak ağdan erişilebilecek duruma getirmeniz yeterli. Yönetimsel gizli paylaşımları da kullanabilirsiniz.

Direkt WindowsImageBackup dizinini tutan bir üst dizini paylaştırsanız, dönüş sırasında işiniz kolaylaşır. Çünkü dönüş sırasında göstermeniz gereken dizin, ilgili WindowsImageBackup dizininin hiyerarşideki bir üst dizinidir.

WindowsImageBackup Paylaşımı

Dizini paylaşıma açmak yerine yönetimsel gizli paylaşımları ($) da kullanabilirsiniz.

2) System Center Data Protection Manager

Data Protection Manager ile alınmış bir Bare Metal Recovery yedeğini kullanmak (çıkartmak) istiyorsanız öncelikle uygun bir ağ paylaşımına dönmeniz gerekir çünkü BMR yedek içeriği DPM Server ‘ın yönetimi altındadır ve bunu BMR dönüşü sırasında kullanabilmek için paylaştırılabilir veya direkt bağlanabilir bir depolama alanına açmanız gerekir.

System Center Data Protection Manager üzerinde Bare Metal Recovery yedeği çıkartmak için aşağıdaki adımları takip edin.

DPM yönetim konsolunda Recovery bölümüne giderek Bare Metal Recovery yedeğini çıkartmak istediğiniz sunucuyu ve dönmek istediğiniz zamanı belirleyin ve seçin. Ardından Recover butonuyla sihirbazı başlatın.

DPM - BMR Recover

Aşağıdaki pencerede çıkartılacak yedek hakkında bazı bilgiler gösterilir. Hata yapmamak için tekrar kontrol edebilirsiniz.

DPM Recovery - Adım 1

BMR yedek içeriğini açmak için sadece bir ağ yolu kullanabilirsiniz. Bu aşamada herhangi bir ağ paylaşımı açmanıza gerek yok. DPM Agent çalışan bir sunucunun disklerine direkt ağ üzerinden açabilirsiniz. Copy to a network folder seçeneğiyle ilerleyin.

DPM Recovery - Adım 2

Yedeğin açılacağı depolama alanına sahip sunucuyu ve üzerindeki dizini seçin.

Bu sırada açılacak yedeğin boyutu ve açılacak yerdeki boş disk alanı hakkında bilgilendirilirsiniz. (Space required ve Space available)

DPM Recovery - Adım 3

Yine yukarıdaki pencere üzerinde önemli bir bilgi daha yer alır. Bu bilgilendirmede, BMR yedeğinin açıldığı dizin içinde BMRSystemRequirements.txt isimli bir dosyanın oluşturulacağı ve Bare Metal Recovery öncesinde hedef çıplak sunucu üzerinde sağlamanız gereken bazı ihtiyaçlardan bahsedileceği yer alır. Bu bilgiler genelde kullanmanız gereken Windows medyasının sürümü (WinRE sürümü), sunucu mimarisi, boş disk alan miktarı, boş disk sayısı gibi şeylerden oluşur.

BMRSystemRequirements.txt dosyasının bir örneğini aşağıda görebilirsiniz.

BMRSystemRequirements.txt

Recovery Wizard üzerinde aşağıdaki pencerede değişiklik yapmadan ilerleyebilirsiniz.

Ancak ihtiyacınıza göre Network bandwidth usage throttling seçenekleriyle ağ üzerinde aktarılacak yedek içeriği için bant genişliği kullanımını limitlemeniz mümkün. Daha önceki bölümlerde bahsettiğim gibi DPM ile BMR yedeği alınırken wbengine.exe kullanıldığı için bant genişliği kullanımını kontrol etme şansınız yoktu ancak yedeği bir ağ dizinine açarken DPMRA.exe kullanılır ve bu sürecin bant genişliği kullanımını denetleme şansına sahipsiniz.

Ayrıca BMR yedeğini ağa çıkartma işleminin uzun süreceğini düşünüyorsanız, Notification bölümünde e-posta adresinizi tanımlayarak işlem sonunda otomatik olarak bilgilendirilmeyi seçebilirsiniz. (Bu fonksiyon için DPM Server üzerinde SMTP ayarlarının önceden yapılmış olması gerekir.)

DPM Recovery - Adım 4

Problem yok gibi. Geri dönüş işlemini başlatın.

DPM Recovery - Adım 5

Geri dönüş işlemi aşağıdaki gibi ilerler ve bu sefer transfer edilen veri miktarını da görebilirsiniz çünkü DPMRA.exe çalışıyor.

Recovery Wizard - In prrogress

Dönme işlemi tamamlandığında, Windows Server Backup ile alınmış yedek içeriğiyle tamamen aynı bir Bare Metal Recovery içeriğiniz olur. Zaten bu yedeğin Windows Server Backup desteğiyle alındığından daha önce bahsetmiştim.

DPM Bare Metal Recovery Yedek İçeriği

Bu içeriği kolayca kullanabilmek için WindowsImageBackup dizininin bir üst dizinini paylaşım açmanızı öneririm.

WindowsImageBackup Dizin Yapısı

WindowsImageBackup Erişimi

Dizini paylaşıma açmak yerine yönetimsel gizli paylaşımları da kullanabilirsiniz. ( $ paylaşımları )

Bare Metal Recovery İşlemi

Çıplak sunucu donanımı veya sanal makineyi hazırlayın. Fiziksel sunuculardan aldığınız BMR yedeklerini gerekli durumlarda uygun sanal makineler üzerine de dönebilirsiniz. Sanal makine üzerine dönüş yöntemi canlı kullanım amaçlı olabileceği gibi pratik bir test senaryosu olarak da kullanılabilir.

BMR yedeğini dizine çıkarttığınız andan itibaren Windows Server Backup ile aldığınız veya Data Protection Manager ‘dan dizine çıkarttığınız Bare Metal Recovery yedeği arasında herhangi bir fark yoktur. Aşağıdaki yöntem her iki BMR yedeğini kullanırken de geçerlidir. Ancak Bare Metal Recovery öncesinde dikkat edilmesi gereken birkaç önemli nokta var.

Öncelikle BMRSystemRequirements.txt dosyasına mutlaka göz atın. Bu gereksinim dosyası içinde hedef çıplak sunucuda nelerin bulunması gerektiği, dönüş işlemi sırasında hangi medyayı kullanmanız gerektiği gibi bilgiler yer alır.

Windows Server Backup ile alınmış Bare Metal Recovery içeriğinde BMRSystemRequirements.txt bulunmaz. Bu durumda eski fiziksel sunucudaki gereksinimleri farklı yollarla anlamanız gerekir.

BMRSystemRequirements.txt

Yukarıdaki örnek dosyadan çıkartılacak sonuç kısaca şöyledir.

  • Çıplak sunucuyu başlatırken ve Bare Metal Recovery gerçekleştirirken kullanacağınız Windows kurulum medyası (aslında Windows RE) en az Windows Server 2012 sürüm olmalı. Üst sürüm Windows Server 2012 R2 ‘de kullanabilirsiniz.
  • Çıplak sunucu 64bit mimaride olmalı.
  • Çıplak sunucu üzerinde en az bir adet fiziksel disk bulunmalı ve en az boş alan miktarı yaklaşık 1TB olmalı. Dönülecek veri miktarı 30GB – 40GB gibi olsa da BMR sırasında sunucu üzerindeki tüm disk birimleri aynı boyutlarla yeniden oluşturulur. İlave birimler içindeki verilerin dönülmesi ise yedek içeriğinize göre değişir.

Ayrıca arıza yaşanan sunucu UEFI tabanlı ise, dönüş yapılacak çıplak sunucu da mutlaka UEFI tabanlı olması gerekir.

Dönüş yapacağınız sistem için gereksinimleri karşılama konusunu biraz daha açmak istiyorum çünkü en sık hata yapılan bölüm burası. Bir örnek senaryo çizelim.

Elinizde bir fiziksel sunucu var. x64 mimaride. Windows Server 2012 çalıştırıyor. Üzerinde 1 adet disk var. Disk üzerinde 2 adet Volume var. C:\ 100GB (30GB dolu), D:\ 900GB (200GB dolu). Ayrıca bu sunucu UEFI tabanlı. Yani bir de EFI System Partition yer alıyor.

Herhangi bir araçla sadece Bare Metal Recovery yedeği aldınız ve D:\ sürücüsünü yedekleme dahil etmediniz. Herhangi bir problem anında ilgili BMR yedeğini dönerken çıplak sunucu fiziksel de olsa sanal da olsa aşağıdaki gereksinimleri mutlaka sağlamanız gerekir.

  • x64 mimariye sahip UEFI tabanlı bir fiziksel sunucu veya sanal makine.
  • En az 1 adet disk ve bu diskin boyutu en az 1TB kadar olmalı. Her ne kadar dönülecek yedek miktarı sadece C:\ sürücüsü ve diğer birkaç sistem birimini kapsasa da dönüş sırasında eski sunucu üzerindeki tüm Volume’ların yaratılması gerektiği için bu boş alanı sağlamanız gerekir. Bu senaryoda C:\ Volume içinde 30GB veri ile, D:\ Volume ise içi boş ama yine 900GB kapasite ile oluşturulur.
  • BMR için Windows Server 2012 veya R2 kurulum medyası

Bu arada küçük bir hatırlatma. Eğer UEFI tabanlı bir fiziksel sunucudan alınmış BMR yedeğini Windows Server 2012 R2 Hyper-V üzerinde bir sanal makineye dönüyorsanız, UEFI desteği sağlamak için Generation 2 türünde sanal makine tercih etmeniz gerekir. Aksi durumda dönüş işlemi başarısız olur.

Windows Server 2012 R2 Hyper-V - Generation 2 VM

Hyper-V üzerindeki Generation 2 sanal makinelerde sadece Windows Server 2012 / R2 ve Windows 8 / 8.1 işletim sistemleri çalışır. Bu da ayrıca aklınızda bulunsun.

Ben örnek dönüş işlemi için Windows Server 2012 R2 Hyper-V üzerinde bir adet Generation 2 sanal makinesi oluşturarak UEFI Firmware desteği sağladım. Sanal makineye 1TB disk alanı bağladım. Windows Server 2012 R2 kurulum ISO ‘sunu sanal DVD Drive ‘a ekledim. Ayrıca üzerinde bir adet sanal ağ adaptörü var ve bulunduğu ağ, BMR yedek kaynağının bulunduğu ağ ile aynı.

Döneceğim BMR yedeği Windows Server 2012 ‘den alınmış olmasına rağmen sunucuyu başlatmak için kullanacağım ISO dosyası Windows Server 2012 R2 ‘ye ait. Çünkü ben senaryoda Generation 2 sanal makinesi kullanıyorum ve başlatma sırasında en başarılı sonuç ve geri dönüş deneyimi bu sürüm ile gerçekleşir. Siz de eğer bu senaryoda çalışıyorsanız önerim Windows Server 2012 R2 kurulum medyasıyla ilerlemeniz. Windows Server 2012 R2 kurulum medyası ile çalışan Windows RE araçları, alt sürüm olan Windows Server 2012 BMR yedeklerini başarıyla dönebilir.

Gen2 Sanal Makine Detayları

Fiziksel sunucu üzerine dönüş yaparken de adımlar aynıdır.

Dönüş işlemini başarılı bir şekilde gerçekleştirmek için aşağıdaki adımları takip edin.

Çıplak sunucunuzu uygun Windows Server kurulum medyasıyla başlatın ve ilerleyin.

Bare Metal Recovery - Adım 1

Sol alt köşedeki Repair your computer seçeneğiyle devam edin.

Bare Metal Recovery - Adım 2

Windows RE ‘ye ulaşmak için Troubleshoot seçimini yapın.

Bare Metal Recovery - Adım 3

System Image Recovery seçimini yapın.

Bare Metal Recovery - Adım 4

Ardından Re-image sihirbazı açılır ve muhtemelen aşağıdaki gibi bir uyarı alırsınız. Bu uyarı, sunucu üzerinde herhangi bir yedek içeriği olmadığında gösterilir. Dönüş yapacağımız çıplak sunucu henüz boş olduğu ve üzerindeki herhangi bir depolama alanında BMR yedek içeriği bulunmadığı için bu uyarı gösterilir.

Cancel diyerek es geçebilirsiniz.

Bare Metal Recovery - Adım 6

Use the latest available system image seçeneği pasif gelir. Select a system image seçeneğiyle devam edin.

Bare Metal Recovery - Adım 7

Advance butonuyla ilerleyin.

Bare Metal Recovery - Adım 8

Windows PE tabanlı bu ortamın ağa bağlanması için Search for a system image on the network seçimini yapın.

Bare Metal Recovery - Adım 9

Onaylayın ama aklınızda bulunsun; Geri döneceğiniz BMR yedeği içindeki Windows Server işletim sistemi muhtemelen güvenlik güncelleştirmeleri konusunda eski olacaktır. Ağda ayağa kalktığında ilk iş olarak tüm güncelleştirmelerin yüklenmesini tavsiye ederim.

Bare Metal Recovery - Adım 10

Daha önce çıkartmış olduğunuz Bare Metal Recovery yedek içeriğinin bulunduğu ağ dizininin yolunu girin.

Bare Metal Recovery - Adım 11

Paylaşıma erişmek için gereken erişim bilgilerini sağlayın.

Bare Metal Recovery - Adım 12

Ardından BMR içeriği listede yerini alır. Seçerek ilerleyin.

Eğer listede göremezseniz, muhtemelen girdiğiniz ağ dizini yolu hatalıdır. Daha önce de bahsettiğim gibi bu noktada WindowsImageBackup dizinini tutan bir üst dizini göstermeniz gerekir.

Bare Metal Recovery - Adım 13

Bir sonraki pencerede yedek içinde yer alan sürücü ve bölümler gösterilir. Ayrıca varsa farklı tarihlere ait geri dönüş noktaları da burada listelenir. Aynı BMR yedeği içinde birden fazla geri dönüş noktası bulunması mümkündür.

Ayrıca BMR yedeği alınan sitem UEFI tabanlı olduğu için EFI System Partition ‘da dönülür. Bu yüzden UEFI tabanlı bir çıplak sunucu kullandık. Aksi durumda sunucu açılmaz ve bazı manuel müdahaleler gerekir.

Bare Metal Recovery - Adım 14

Aşağıdaki adımda Advanced bölümünü kullanarak Automatically restart this computer after the restore is complate seçimini kaldırmak isteyebilirsiniz. Eğer kaldırmazsanız, restore işlemi tamamlandığında sunucu otomatik olarak açılır. Şayet ortamda var olan ama fiziksel bir arıza nedeniyle açılmayan bir sunucu için Bare Metal Recovery yapıyorsanız problem yok, seçili olarak devam edebilirsiniz. Ama eğer ortamda canlı olarak çalışan bir sunucu için test geri dönüş senaryosu uyguluyorsanız ve çıplak sunucu canlı kopya ile aynı ağda bulunuyorsa, bir anda ortamda iki eşlenik sunucu yer alabilir. Bu noktaya ayrıca dikkat etmenizi öneririm.

Bare Metal Recovery - Adım 15

Finish ile dönüş işlemini başlatın.

Bare Metal Recovery - Adım 16

Bu süreçte hedef disk üzerindeki tüm verilerin üzerine yazılacağı uyarısı yapılıyor. Onaylayın ve süreci ilerletin.

Bare Metal Recovery - Adım 17

Dönüş işlemi veri boyutuna göre bir miktar zaman alabilir.

Bare Metal Recovery - Re-image

Tamamlandığında benim sunucu otomatik olarak yeniden başlıyor.

Re-image - Restart

Bare Metal Recovery ardından işletim sistemi açılırken birtakım yapılandırma adımları gerçekleştirir. Bu, genelde yeni donananıma uyum sağlamak için otomatik olarak yürütülen bir işlemdir. Herhangi bir müdahale gerektirmez.

Açılma süreci tamamlandığında sunucu artık çıplak değildir; Üzerinde eski ve sağlıklı işletim sistemi çalışıyor. Ağa bağlı. Uygulama ve servisler açık.

Windows Server - Logon

Disk ve Volume yapılandırması ise aşağıdaki gibi görünüyor.

Windows Server - Disk Management

EFI System Partition yerini almış. C: sürücüsü içeriğiyle beraber geri yüklenmiş. D: sürücüsü ise olması gereken boyutuyla oluşturulmuş ancak içinde herhangi bir veri yer almıyor. Hatırlarsanız D: sürücüsünü yedekleme kapsamına dahil etmemiştim.

Böylece Windows Server işletim sistemi için Bare Metal Recovery işlemini tamamlamış oldunuz.

Serinin Diğer Bölümleri

Windows Server – Bare Metal Recovery Nedir?

Windows Server Backup İle Bare Metal Recovery Yedekleme Nasıl Yapılır?

Data Protection Manager ile Bare Metal Recovery Yedekleme Nasıl Yapılır?

Windows Server Bare Metal Recovery Yedeği Nasıl Dönülür?

Yazı Etiketleri: , , ,

Sayfa Başı ▲

Yorumlar (2)

  1. Taner Çort

    Hocam çok faydalı ve başarılı elinize sağlık.

  2. Ali Osman

    Gerçekten 10 numara bir anlatım olmuş, tebrikler ve teşekkürler…

Yorum Ekle