Aslında beta ürünler üzerine bu tip uzun makaleler yazmak çok ta doğru değil çünkü beta ürünlerde çeşitli değişiklikler olması muhtemeldir. Bu doğrultuda makale içeriğinin şimdilik gün yüzüne çıkan ve paylaşılan özelliklerden oluştuğunu ve bahsi geçen konuların RTM duruma gelene kadar değişikliğe uğrayabileceğini hatırlatmak isterim.

Microsoft vizyonunda sanallaştırmanın sadece sunucu sanallaştırma ile sınırlı olmadığını her fırsatta dile getiriyoruz. Bu noktada bahsetmek istediğim yeni teknolojinin ismi Windows Virtual PC ve bu teknoloji sayesinde kullanılabilir olan Windows XP Mode (XPM)

360 derece sanallaştırma vizyonunun bir parçası olarak Windows 7 işletim sistemi içerisinde ücretsiz olarak gelecek olan Windows Virtual PC ve XPM’in temel amacı geriye dönük uygulama uyumluluğu sağlamak ve bu doğrultuda örneğin sadece Windows XP üzerinde çalışabilen uygulamaların Windows 7 içerisinde de kullanılabilir olmasını sağlamaktır.

Biliyorsunuz Windows 7 şu an RC, Windows XP Mode (XPM) ise henüz beta durumda.

Windows 7 RTM olduğunda aşağıdaki sürümler üzerinde Windows Virtul PC ve XPM ücretsiz olarak kullanılabiliyor olacak.

Windows 7 Professional

Windows 7 Ultimate

Windows 7 Enterprise

Windows Virtual PC’i Microsoft Virtual PC 2007’nin varyasyonu olarak düşünebilirsiniz.

Microsoft Virtual PC 2007 host işletim sistemi üzerine kurulduktan sonra içerisinde yeni sanal makineler yaratmaya ve bu sanal makineler içerisinde çeşitli sanal işletim sistemleri ve uygulamalar çalıştırmaya yarayan bir üründü. Bu yapıda çalışan sanal makineler içerisindeki sanal uygulamalar sadece o sanal makinenin pencere sınırları içerisinde çalışabilmektedir. Windows Virtual PC ise bu senaryoyu değiştirerek sanal makine içerisinde kurulu olan sanal uygulamamaların Windows 7 işletim sistemi üzerinden de kullanılabilmesine olanak sağlamaktadır. Yani Guest sistem üzerindeki uygulamayı Host sistem üzerinden kullanabiliyoruz.

Küçük bir örnekle devam edelim.

Windows Vista üzerinde kurulu Microsoft Virtual PC 2007 içerisinde bir sanal makine yaratıyoruz ve sanal olarak bir Windows XP işletim sistemi kuruyoruz. Bu sanal XP içerisinde sadece XP de çalışabilen bir uygulama olduğunu var sayıyoruz. Bu senaryoda XP uyumlu uygulamayı kullanmak için Microsoft Virtual PC 2007 içerisindeki sanal XP’i kullanmamız ve bu çerçevede hareket etmemi gerekiyor.

Aynı senaryoyu Windows 7 üzerindeki Windows Virtual PC ile gerçekleştirdiğimizde ise XP uyumlu sanal uygulama arka planda yine Windows Virtual PC üzerindeki XPM de yer alıyor, ama uygulamanın kullanıcı ara birimi Windows 7 üzerinde de çalışabiliyor ve biz bu uygulamayı kullanırken herhangi bir sanal makine emülatörü görmüyoruz. XP uyumlu sanal uygulamanın kısa yolları Windows 7 desktop’u, task bar’ı yada start menüsü gibi noktalarda yer alabiliyor ve sanki Windows 7 ‘e ait bir uygulamaymışçasına hızlıca erişebiliyoruz.

En güzel yanı da XPM ile gelen Virtual Windows XP işletim sistemini sıfırdan kurmak zorunda olmayışımızdır. Az sonra indireceğimiz XPM paketi içerisinde bir XP imajı bulunuyor ve birkaç küçük ayar ile bu imajı hızlıca çalışır hale getirebiliyoruz. Bu ve diğer yetenekleri az sonra inceleyeceğiz.

Peki Microsoft bu özelliği Windows 7 içerisine eklemesindeki amaç nedir derseniz?

Tabi ki çeşitli nedenleri var ve yoruma açık bir konu ancak en başta geriye dönük uyumluluk sorunları için çözüm üretmek, Windows XP kullanıcılarının Windows 7 ye upgrade sürecini hızlandırmak ve daha donanımlı bir işletim sistemi (w7) ortaya çıkartmak olduğunu söyleyebiliriz.

Windows XP işletim sisteminin hala yoğun olarak kullanıldığını, XP kullanıcılarının çeşitli uyumsuzluk (eski uygulamaların kendini Vista ya adapte edememesi) ve performans (xp donanımlarının Vista için çokta yeterli olmaması ve firmaların yeni yatırıma yanaşmaması) sıkıntılarından dolayı Windows Vista beklenen kullanım oranını yakalayamadı gibi görünüyor.

Windows 7 ise performans konusunda gerçekten çok başarılı. Bununla birlikte Windows Vista güvenliğine ve görselliğine sahip, ayrıca XPM ile de Windows XP uyumluluk desteği sunuyor. Bu doğrultuda Windows 7 nin beklentileri karşılayacağını söylemek mümkün.

Windows XP Mode olarak lanse edilen bu özelliğin zemininde Windows Virtual PC teknolojisinin yattığını söylemiştik.

Peki Microsoft Virtual PC 2007 ile Windows Virtual PC arasındaki farklar neler?

Aşağıdaki tablo iki ürün için compare bilgisi yansıtıyor.

Önemli yenilikleri kısaca açıklayalım.

Integration with Windows XP Mode: XPM’in Windows 7 ile entegre olarak geldiğini söylemiştik (Windows 7 Feature). Bu sayede kolay kurulum ve kullanım sunuyor.

USB Support: Önemli yeniliklerden birisi. Windows Virtual PC printer, scanner, flash memory/stick, external hdd, dijital kamera ve smart card gibi çeşitli USB aygıtlarını destekliyor.

Seamless application publishing and launching: En çekici yetenek J Windows Virtual PC içerisinde çalışan Virtual XP üzerinde kurulu olan ve sadece XP desteği olan sanal uygulamanın Windows 7 desktop’u üzerinden de kullanılabilme yeteneği.

Support for multi threads: Windows Virtual PC üzerinde aynı anda birden fazla sanal makineyi eş zamanlı olarak tutup çalıştırabilir, her sanal makine içinde farklı uygulamalar barındırabiliriz.

Clipboard Sharing: Pratik bir özellik. Windows 7 işletim sistemi ile sanal olarak çalışan örneğin Windows XP işletim sistemi arasında kes/kopyala/yapıştır şeklinde dosya transferi yapabiliyoruz.

Known folder integration between host and guest: Windows 7 üzerindeki bir klasöre Windows Virtual PC üzerinden rahatlıkla erişebiliyoruz.

Support for higher resolution: sanal makineler 2048×1920 1600×1200 gibi çözünürlükleri destekliyor.

Requires AMD-V or Intel-VT CPU feature: Evet yanlış okumadınız J Hyper-V den tanıdığımız işlemciye has donanımsal sanallaştırma özelliğini kullanıyor. Bu nedenle işlemcimizin bu özelliği destekliyor olması gerekli.

Bu saydığımız özelliklerin çoğu Microsoft Virtual PC 2007 üzerinde yer almıyor, yer alanlarda belirli çerçevelerde çalışıyordu. MS tarafında Windows Virtual PC ile desktop sanallaştırma konusu çok daha keyifli bir hal aldı diyebiliriz.

Şimdi Windows XP Mode’u nasıl kullanabiliriz bir bakalım.

Öncelikle Windows 7 RC’i henüz denemediyseniz aşağıdaki linki kullanarak download edip Windows 7 deneyimine başlayabilirsiniz.

http://www.microsoft.com/windows/windows-7/download.aspx

XPM kullanmak için şu aşamada iki temel ihtiyacımız var ve ürünler henüz beta olduğu için Windows 7 RC içerisinde yer almıyor ve download etmemiz gerekiyor.

1. Windows Virtual PC beta pakedi

2. Windows XP Mode beta pakedi

Her ikisini de aşağıdaki link üzerinden indirebilirsiniz.

http://www.microsoft.com/windows/virtual-pc/download.aspx

Peki Windows Virtual PC ve XPM’in çalışması için neler gerekli?

- Öncelikle Windows 7 (Professional, Ulitame, Enterprise)

- XPM için başlangıçta 2GB disk alanı, sonrası için ihtiyaç kadar boş alan. Çünkü XPM içerisine dosya attıkça yada program kurdukça XPM’in kullandığı sanal disk alanı giderek genişleyecek.

- Windows Virtual PC’nin ihtiyaç duyduğu hardware virtualization destekli bir cpu (AMD-V yada Intel-VT)

Gereklilikleri sağladıktan sonra öncelikle Hardware Virtualization özelliğinin bios altından enable edilmesi gerekiyor. Genelde bu özellik disable durumdadır.

Örneğin HP sistemlerde bu özelliği enable etmek için şu adımları izliyoruz.

- Sistemi yeniden başlatıp işletim sistemi yüklenmeden önce F10 ile bios bölümüne geçiyoruz

- System Configuration bölümünde Virtualization Technology ‘i Enable yapıyoruz

- F10 ile ayarları save edip sistemi kapatıyoruz (shutdown) (Mutlaka en az bir kez shutdown yapmalıyız. Sadece restart işe yaramayabiliyor.)

- Daha sonra sistemi açıyoruz ve hazır.

Özelliğin enable olup olmadığını veya kullandığınız işlemcinin Hardware Virtualization destekleyip desteklemediğini görmek için aşağıdaki tool’ları kullanabilirsiniz.

INTEL işlemciler için:

http://www.intel.com/support/processors/tools/piu/

AMD İşlemciler için:

http://support.amd.com/us/Pages/dynamicDetails.aspx?ListID=c5cd2c08-1432-4756-aafa-4d9dc646342f&ItemID=172

Gerekli bios değişikliğini yaptıktan ve ilgili paketleri indirdikten sonra Windows Virtual PC kurulumu ile başlıyoruz.

Kurulum bitiyor ve sistemi yeniden başlattıktan sonra Windows Virtual PC start menüsündeki yerini alıyor.

Şu an Virtual Windows XP ‘e tıklarsak aşağıdaki uyarıyı alırız.

Çünkü henüz XPM kurulumunu yapmadık. Yukarıdaki pencerede Download butonunu kullanarak XMP’i indirebileceğimiz sayfaya gidebiliriz ancak biz daha önceden indirmiştik, bu nedenle kurulum için indirdiğimiz paketi kullanacağız.

Önceden indirmiş olduğumuz 2nci paket olan XPM kurulumunu başlatalım.

Yukarıdaki pencerede XMP ile gelen Virtual Windows XP için kullanılacak VHD dosyasının hangi lokasyona çıkartılacağını belirtiyoruz. Dikkat ederseniz 1.6GB boş alana ihtiyaç olduğu bilgisi var. Ayrıca bu bir sanal disk dosyası olduğu için ilerleyen günlerde sanal işletim sistemine yeni uygulamalar/veriler ekledikçe bu dosyanın boyutu genişliyor olacak. Bu nedenle yeterince boş alan olan bir lokasyonda tutmanızı tavsiye ederim.

XPM kurulumu bitti. Finish diyerek Virtual XP’i açabiliriz.

Virtual XP imajını ilk kez çalıştırmadan önce yapmamız gereken birkaç küçük ayar var. Çünkü bu imaj içerisindeki Virtual Windows XP henüz hazır durumda değil. Bu birkaç küçük ayar password bilgisi ve updates configuration seçiminden ibaret.

User name User olarak geliyor ve bu default durum bu aşamada değiştirilemiyor. Bu hesap için bir password belirleyerek devam ediyoruz.

Yukarıdaki pencerede yer alan Remember credentials (Recommended) kutucuğunu tıklayarak devam etmenizi öneririm. Aksi halde Virtual XP’i kullanırken sürekli credentials girmek zorunda kalabilirsiniz.

Aşağıdaki pencerede Windows Security Updates otomatik almasını sağlıyoruz.

Next dedikten sonra Virtual XP ilk start için hazırlanmaya başlıyor.

Eğer bu aşamadan hemen önce aşağıdaki gibi bir hata alırsanız,

Bahsetmiş olduğumuz Hardware Virtualization özelliği bios altında enable durumda değildir.

Ben durumu görebilmeniz adına bu şekilde bıraktım.

Hemen yukarıda vermiş olduğum tool ile kontrolünü yapalım.

AMD marka bir içlemciye sahibim, bu nedenle AMD için uygun olan tool’u kullanarak testimi yapıyorum.

AMD İşlemciler için:

http://support.amd.com/us/Pages/dynamicDetails.aspx?ListID=c5cd2c08-1432-4756-aafa-4d9dc646342f&ItemID=172

Tool’u çalıştırdığımda dönen sonuç aşağıdaki gibi

Sistemin uyumlu olmadığını söylüyor çünkü bios altında gerekli değişikliği yapmadım (Bu arada not compatible with hyper-v bilgisi sizi şaşırtmasın, bu tool’lar genel anlamda değerlendirme yapıyor yani hyper-v ye özel değil :))

Bios altında gerekli enable işlemini yaptıktan sonra sistemi tekrar açıyorum ve Virtual XP’i yeniden başlatıyorum.

Virtual XP için gerekli olan birkaç bilgiyi tekrar giriyorum ve aşağıdaki pencerede tekrar Next diyorum.

Ve Virtual XP hazırlanmaya başlıyor.

Bu süreç birkaç dakika sürebilir çünkü arka planda start için hazırlanan bir işletim sistemi var ve biraz zaman alabiliyor.

Kurulum sırasında bahsettiğim Remember credentials (Recommended) seçeneğini tıklamazsanız aşağıdaki gibi bazı aşamalarda credentials girmek zorunda kalırsınız.

Virtual Windows XP hazır olduktan sonra otomatik olarak start oluyor ve artık kullanıma hazır.

Gördüğünüz gibi herhangi bir işletim sistemi kurulumu yapmadık çünkü indirdiğimiz XPM paketi içinde zaten sanal bir xp işletim sistemi bulunuyor.

Birkaç küçük ayar ile yeni bir sanal XP hazır hale getirdik ve şu an kullanıma hazır.

Aşağıda da görebileceğiniz gibi her iki sistemin uygulamaları birbirinden bağımsız olarak çalışıyor. Windows 7 üzerinde Internet Explorer 8, XPM ile gelen Virtual XP üzerinde ise Internet Explorer 6 çalıştığını görebiliyorsunuz. Her ikisi de kullanılabilir durumda.

Windows Virtual PC yönetimi oldukça basit ve son kullanıcıya uygun şekilde tasarlanmış.

Aslında bu menüler ve aksiyonlar Hyper-V üzerindeki sanal makine aksiyonları ile benzerlik gösteriyor. Ayrıca komutların ne işe yaradığı gayet net ve anlaşılır.

Yine de kısaca bahsetmek gerekirse;

Actions bölümünde kullanabileceğimiz komutlar aşağıdaki temel komutlardır.

Örneğin View Full Screen diyerek sanal XP’i full screen olarak kullanabiliriz.

Üst taraftaki BAR’ı kullanarak yine eski moda veya Windows 7 desktop’una  dönüş yapabiliriz.

Fiziksel sisteme taktığınız bir USB diski Virtual XP içerisinde görmek için aşağıdaki bölümden Attach edebilirsiniz. Aynı şekilde bu bölümü kullanarak diğer USB aygıtları da Attach etme şansınız var.

Aşağıda Attach edilmiş bir USB Flash disk görüyorsunuz.

Bu diski sanal sistemden çıkartmak istediğinizde yine yukarıdaki bölümde Release komutunu vermeniz yeterli.

Aşağıdaki Tools bölümünde ise Virtual XP için sanal donanım ve bu donanımların özelliklerini belirleyebiliyoruz.

Yine Hyper-V tarafındaki sanal makine düzenleme işlemlerine çok benziyor.

Aslında bu önemli bir pencere ancak buradaki ayarlara başka bir yazıda ayrıntılı olarak değineceğim.

Ve son olarak göstermek istediğim ise Virtual XP içerisindeki uygulamaların Windows 7 desktop’unda nasıl çalıştırılacağı (Seamless Application Publish)

Aslında oldukça basit bir işlem ve yapmanız gereken tek şey Virtual XP içerisine herhangi bir uygulama kurmak. Hepsi bu J

Örneğin ben Virtual XP içerisine Windows Live Messenger yazılımını kurdum. Bu Lİve Messenger yerine sadece XP üzerinde çalışabilen herhangi bir uygulamada olabilirdi.

Kurulum tamamlandıktan sonra Windows 7 üzerinde start menüsünü açıyoruz ve aşağıdaki bölümde yeni kurulmuş uygulamanın yer aldığını görüyoruz. Aynı uygulama Virtual XP üzerinde de yer alıyor ki esas yer alması gereken yer orasıdır.

Dikkat ederseniz Windows 7 üzerinde kurulu bir Live Messenger uygulaması yok ancak Windows Virtual PC altında XPM ile gelen Virtual XP içinde kurulu olan Live Messenger görünüyor.

Bu uygulamayı Windows 7 üzerinde çalıştırmak için Virtual XP’nin kapalı olması gerekiyor. Çünkü iki sistem de aynı anda aynı uygulamayı kullanamaz.

Virtual XP’i shutdown ediyoruz ve daha sonra Windows 7 üzerinde Live Messenger kısa yoluna tıklıyoruz.

Karşınızda Virtual XP içine kurduğumuz Windows Live Messenger.

Gördüğünüz gibi yaptığımız özel bir ayar yok. Sistem zaten hazır olarak geliyor.

Host ile Guest sistem arasındaki kes/kopyala/yapıştır veya diğer özellikleri de test edebilirsiniz. Hepsi aynı şekilde hazır ve çalışır durumda.

## Article Update 16.05.2009 ##

Gelen bir soru üzerine makaleye küçük bir ek daha yapmak istiyorum.

Sanal olarak çalışan XP üzerine kurduğumuz uygulamaların otomatik olarak host sistem (windows7) üzerinde publish edildiğini söylemiştik. Peki Winodws XP üzerinde zaten kurulu ve çalışır durumda gelen uygulamaları nasıl publish edebiliriz? (cmd.exe, internet explorer 6 ve diğer servisler/uygulamalar …)

Yapmamız gereken Virtual XP üzerindeki uygulamanın kısa yolunu aşağıdaki path’e kopyalamak.

:\Documents and Settings\All Users\Start Menu\Programlar (Dikkat edin All Users)

Yani kısa yolu başlat menüsüne atıyoruz.

Daha sonra bu uygulamaları Windows 7 üzerinde kullanabilirsiniz.

Aşağıda cmd.exe ve IE uygulamalarının Virtual XP ve Windows 7 üzerinde çalışan sürümlerini aynı anda görebilirsiniz.

XP Mode ve yeni Windows Virtual PC için ilk izlenimler bu şekilde.

İyi çalışmalar.

Serhat AKINCI – IT Pro.